Ochrona dóbr osobistych

Co chroni prawo

Kodeks cywilny chroni dobra osobiste, wymieniając przykładowo cześć i dobre imię, wizerunek, prywatność, tajemnicę korespondencji, nazwisko oraz zdrowie i wolność. Katalog jest otwarty, więc ochroną mogą być objęte także inne wartości niematerialne związane z osobą.

Naruszeniem bywa publikacja nieprawdziwych zarzutów, obraźliwy komentarz, ujawnienie prywatnych informacji albo rozpowszechnienie zdjęcia lub nagrania bez zgody. Oceniam, czy w danej sprawie doszło do naruszenia konkretnego dobra i jaki środek ochrony jest właściwy.

Kiedy naruszenie jest bezprawne

Ochrona przysługuje po spełnieniu trzech przesłanek łącznie: musi istnieć dobro osobiste, musi dojść do jego naruszenia lub zagrożenia, a działanie musi być bezprawne. Prawo działa tu na korzyść poszkodowanego, bo bezprawność jest domniemana. To naruszający musi wykazać, że jego działanie było zgodne z prawem.

Bezprawność wyłączają między innymi zgoda osoby, której dobro dotyczy, działanie w ramach obowiązujących przepisów, wykonywanie własnego prawa oraz dozwolona krytyka i obrona uzasadnionego interesu. Dlatego nie każda negatywna wypowiedź jest naruszeniem. Mówię wprost, po której stronie tej granicy widzę daną sprawę, zanim podejmą Państwo decyzję o działaniu.

Czego można żądać

Poszkodowanemu przysługuje kilka roszczeń, które można łączyć. Można żądać zaniechania działania, gdy naruszenie trwa lub grozi, oraz usunięcia jego skutków, najczęściej przez złożenie oświadczenia o odpowiedniej treści, czyli przeprosin. Można też żądać zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę albo zapłaty na wskazany cel społeczny, a jeśli naruszenie wyrządziło szkodę majątkową, również jej naprawienia.

Dobór i połączenie tych żądań ma znaczenie praktyczne, podobnie jak precyzyjne sformułowanie pozwu, w tym dokładnej treści przeprosin i miejsca ich publikacji. Nieprecyzyjne żądanie potrafi osłabić nawet zasadną sprawę.

Naruszenia w internecie, pozew i koszty

W sprawach internetowych liczą się czas i dowód, bo treść bywa usuwana. Najpierw pomagam zabezpieczyć dowód naruszenia, na przykład zrzut ekranu z datą, a następnie kieruję wezwanie do sprawcy lub do platformy o usunięcie treści i przeprosiny. Gdy to nie odnosi skutku, prowadzę sprawę przed sądem.

Warto znać koszty. Opłata od pozwu o roszczenie niemajątkowe, na przykład o zaniechanie i przeprosiny, jest stała, a gdy dochodzi się zadośćuczynienia lub zapłaty na cel społeczny, opłata wynosi zwykle 5 procent tej kwoty. Uwzględniam to, planując zakres żądań.

Ochronę dobrego imienia firm i spółek opisuję na osobnej stronie: ochrona dobrego imienia firmy.