Prawo dla twórców

Prawa do Twojej twórczości

Prawo autorskie chroni utwór od chwili jego powstania, bez żadnej rejestracji. Twórca automatycznie nabywa prawa autorskie: osobiste, które są nieprzenoszalne i chronią więź z dziełem, oraz majątkowe, którymi może rozporządzać. To oznacza, że bez umowy prawa zostają przy twórcy, a klient uzyskuje tylko tyle, ile wynika z uzgodnień.

Pomagam uporządkować te uzgodnienia tak, aby były jasne dla obu stron: co obejmuje wynagrodzenie, w jakim zakresie klient może korzystać z pracy i co dzieje się z prawami po zakończeniu współpracy. Prawo autorskie dla firm opisuję też szerzej na osobnej stronie: prawo autorskie dla przedsiębiorców.

Licencja czy przeniesienie praw

Twórca może przenieść majątkowe prawa autorskie albo udzielić na nie licencji. Przy przeniesieniu klient staje się uprawnionym do praw, przy licencji korzysta z nich w umówionym zakresie. Licencja może być wyłączna, gdy tylko jeden podmiot może korzystać z utworu, albo niewyłączna, gdy twórca może udostępnić go także innym.

Licencja czy przeniesienie praw

	Przeniesienie praw	Licencja wyłączna	Licencja niewyłączna
Kto może korzystać	tylko nabywca	tylko licencjobiorca	licencjobiorca i inni
Forma umowy	pisemna pod rygorem nieważności	pisemna pod rygorem nieważności	dowolna, także mail
Co zostaje u twórcy	prawa osobiste	prawa majątkowe	prawa majątkowe

W obu przypadkach decydujące są pola eksploatacji, czyli wymienione sposoby korzystania z utworu. Doradzam, który model jest korzystniejszy w danej sytuacji, i przygotowuję umowę, patrząc na interes twórcy, a przy zleceniach także zamawiającego.

Wizerunek: prawo do zdjęcia a prawo do wizerunku

W fotografii spotykają się dwa różne prawa. Fotograf ma prawa autorskie do zdjęcia jako utworu, a osoba na zdjęciu ma prawo do swojego wizerunku. Rozpowszechnianie wizerunku wymaga co do zasady zgody osoby przedstawionej.

Rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. W braku wyraźnego zastrzeżenia zezwolenie nie jest wymagane, jeżeli osoba ta otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie.

Prawo przewiduje wyjątki: zgody nie potrzeba wobec osoby powszechnie znanej, jeśli wizerunek wykonano w związku z pełnieniem przez nią funkcji, ani gdy osoba stanowi jedynie szczegół całości, na przykład zgromadzenia czy krajobrazu, a także gdy otrzymała umówioną zapłatę za pozowanie. Zagadnienie łączy się z ochroną danych osobowych, bo zdjęcie jest daną osobową. Pomagam przygotować zgody i zasady korzystania z wizerunku oraz ocenić, kiedy zgoda nie jest wymagana.

Ochrona treści i wizerunku w internecie

Twórcy najczęściej tracą kontrolę nad swoją pracą w sieci: ktoś kopiuje grafikę, publikuje zdjęcie bez zgody albo wykorzystuje tekst bez licencji. Pomagam reagować: zabezpieczyć dowód, wezwać do usunięcia treści i zaprzestania naruszeń oraz dochodzić wynagrodzenia lub odszkodowania.

Coraz częściej pojawia się też pytanie o sztuczną inteligencję: o prawa do treści tworzonych z jej udziałem i o wykorzystywanie cudzych utworów do trenowania narzędzi. Doradzam, jak ująć te kwestie w umowach i regulaminach współpracy.