Prawo medyczne dla lekarzy i podmiotów leczniczych

Dane pacjentów i dokumentacja medyczna

Dane o zdrowiu należą do szczególnej kategorii danych osobowych, a placówka medyczna jest ich administratorem. Oznacza to, że to placówka odpowiada za podstawę i zakres przetwarzania, za zabezpieczenia oraz za to, czy potrafi wykazać zgodność dokumentami. Dostawca systemu elektronicznej dokumentacji medycznej, laboratorium czy firma informatyczna działają zwykle jako podmioty przetwarzające, na podstawie umowy powierzenia. Incydent u dostawcy nie zwalnia placówki z jej własnych obowiązków, w tym z oceny, czy naruszenie trzeba zgłosić Prezesowi UODO i czy zawiadomić pacjentów.

Dokumentacja medyczna ma własne reguły, niezależne od RODO: kto może ją prowadzić i przeglądać, komu i w jakiej formie się ją udostępnia, jak długo się ją przechowuje. W praktyce najwięcej problemów sprawia rozjazd między papierowymi upoważnieniami a rzeczywistymi uprawnieniami w systemie oraz umowa z dostawcą, która nie reguluje zgłaszania incydentów, podpowierzenia ani prawa do audytu. Pomagam uporządkować oba obszary tak, aby placówka mogła odtworzyć, kto i na jakiej podstawie miał dostęp do danych konkretnego pacjenta.

Organizacja działalności leczniczej

Działalność leczniczą można rozpocząć dopiero po wpisie do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą (RPWDL). Rejestr dla podmiotów leczniczych prowadzi wojewoda, a dla praktyk zawodowych lekarzy okręgowa rada lekarska. Wpis trzeba aktualizować przy zmianach, na przykład nowego miejsca udzielania świadczeń czy zmiany zakresu działalności. Pomagam przygotować wniosek, a przy zmianach ustalić, co i kiedy trzeba zgłosić.

Sprawy dotyczące sposobu i warunków udzielania świadczeń, nieuregulowane w ustawie ani w statucie, określa regulamin organizacyjny ustalany przez kierownika podmiotu. To dokument, do którego odwołują się pacjenci, personel i organy kontrolne, dlatego powinien odpowiadać rzeczywistej organizacji placówki, a nie wzorowi pobranemu z internetu.

Placówka medyczna ma też obowiązki, które łatwo przeoczyć. Każda placówka, do której trafiają albo mogą trafić małoletni, musi mieć standardy ochrony małoletnich. Podmiot udzielający świadczeń na podstawie umowy z NFZ prowadzi wewnętrzny system zarządzania jakością i bezpieczeństwem, w tym monitorowanie zdarzeń niepożądanych. Przygotowuję te dokumenty tak, aby dało się je stosować w codziennej pracy.

Umowy, personel i relacje z pacjentami

Placówka opiera się na umowach: z lekarzami i pozostałym personelem, zarówno w formie umowy o pracę, jak i współpracy na zasadach kontraktu, z laboratoriami i podwykonawcami, z dostawcami sprzętu i oprogramowania. Przygotowuję i opiniuję te umowy, zwracając uwagę na podział odpowiedzialności wobec pacjenta, poufność, powierzenie danych oraz zasady postępowania przy incydentach.

Relacja z pacjentem to także prawa pacjenta i obowiązki informacyjne placówki, zgody na świadczenia, zasady udostępniania dokumentacji oraz obsługa skarg. Pomagam przygotować procedury i odpowiedzi na skargi, a gdy spór przybiera formę postępowania przed Rzecznikiem Praw Pacjenta, organem kontrolnym albo sądem, reprezentuję placówkę.

Umowy z NFZ i odpowiedzialność zawodowa

Umowę o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zawiera się w postępowaniu prowadzonym przez Narodowy Fundusz Zdrowia, najczęściej w trybie konkursu ofert albo rokowań. Pomagam przygotować ofertę i sprawdzić, czy spełnia warunki postępowania. Gdy interes prawny placówki doznał uszczerbku w wyniku naruszenia zasad postępowania, przygotowuję protest, odwołanie od rozstrzygnięcia, a następnie skargę do sądu administracyjnego. Doradzam też przy wykonywaniu zawartej umowy, w tym podczas kontroli prowadzonych przez oddziały NFZ.

Lekarze i lekarze dentyści ponoszą odpowiedzialność zawodową za naruszenie zasad etyki lekarskiej oraz przepisów związanych z wykonywaniem zawodu. Postępowanie prowadzi najpierw rzecznik odpowiedzialności zawodowej, a następnie sąd lekarski. Obwiniony lekarz może ustanowić obrońców, także spośród radców prawnych. Reprezentuję lekarzy na każdym etapie: od odpowiedzi na skargę, przez postępowanie wyjaśniające, po rozprawę przed sądem lekarskim.

Współpraca może dotyczyć pojedynczej sprawy, na przykład umowy z dostawcą czy odpowiedzi na skargę, albo przyjąć formę stałej obsługi prawnej placówki.