Prawa konsumenta przy zakupach online w 2026: co realnie się zmienia?

Stan prawny na dzień 23 lipca 2026.

Od 19 czerwca 2026 r. prawo Unii Europejskiej zmienia sposób, w jaki odstępujemy od zakupów w internecie: skoro umowę można zawrzeć jednym kliknięciem, konsument ma móc równie łatwo z niej zrezygnować dzięki stale dostępnej funkcji „odstąp od umowy tutaj”. W tym samym roku wchodzą cło na tanie paczki spoza UE, prawo do naprawy i nowe zasady zakupów na raty. Problem w tym, że Polska wdraża część tych rozwiązań z opóźnieniem, więc unijna data obowiązywania nie zawsze oznacza, że od tego dnia egzekwuje je polski sklep. Piszę ten tekst przede wszystkim z myślą o sklepach internetowych oraz działach prawnych i compliance, ale konsument znajdzie tu wskazówki, co realnie może zrobić już dziś. Oddzielam to, co zmienia się naprawdę, od nagłówków, które obiecują więcej, niż wynika z przepisów.

Zanim przejdę do szczegółów, poniższa tabela porządkuje, co już obowiązuje w Polsce, co dopiero czeka na wdrożenie i kogo dana zmiana głównie dotyczy.

Przycisk odstąpienia od umowy w sklepie internetowym

Najważniejszą zmianą 2026 r. nie jest nowy termin zwrotu, lecz nowa metoda rezygnacji z zakupu. Dyrektywa (UE) 2023/2673 z 22 listopada 2023 r. dodaje do dyrektywy 2011/83/UE o prawach konsumentów nowy art. 11a. Zakłada on prostą regułę: jeżeli konsument zawiera umowę przez stronę lub aplikację i przysługuje mu ustawowe prawo odstąpienia, przedsiębiorca musi udostępnić dodatkową internetową ścieżkę odstąpienia, oznaczoną słowami odpowiadającymi formule „odstąp od umowy tutaj”.

W praktyce funkcja ma spełniać kilka wymogów:

• działać przez cały okres na odstąpienie, a nie tylko przy zakupie,

• być wyróżniona i łatwo dostępna,

• pozwalać konsumentowi podać lub potwierdzić dane identyfikujące umowę,

• zawierać drugi krok, w którym konsument potwierdza zamiar odstąpienia, zanim wyśle oświadczenie,

• kończyć się niezwłocznym potwierdzeniem otrzymania oświadczenia na trwałym nośniku, na przykład mailem z datą i godziną.

Za moment odstąpienia uznaje się wysłanie oświadczenia przez tę funkcję. To ważne, bo prawo zaczyna regulować nie tylko treść regulaminu, ale i sam interfejs sklepu. O zgodności zdecyduje położenie przycisku, liczba kroków, to, jak łatwo dostępna jest ścieżka odstąpienia, oraz czy funkcja działa tak samo na stronie i w aplikacji mobilnej.

Czego nie zmieniają przepisy o odstąpieniu w 2026 roku

Warto od razu ostudzić najczęstsze nadinterpretacje. To nie jest nowe prawo do zwrotu towaru i nie skraca ani nie wydłuża 14-dniowego terminu (art. 27 ustawy o prawach konsumenta), który obowiązuje od lat. Nie znosi też dotychczasowych wyjątków wskazanych w art. 38 ustawy o prawach konsumenta, na przykład dla rzeczy wykonanych na indywidualne zamówienie, towarów szybko psujących się, zapieczętowanych nagrań lub programów po otwarciu opakowania czy części treści cyfrowych.

Odstąpienie od umowy i fizyczny zwrot rzeczy pozostają dwiema odrębnymi czynnościami. Prawo jest wykonane z chwilą terminowego wysłania oświadczenia, a nie z chwilą odesłania paczki. Sklep może w tym samym miejscu zaproponować etykietę zwrotną albo wybór przewoźnika, ale art. 11a sam w sobie tego nie wymaga. Funkcja nie tworzy również prawa odstąpienia tam, gdzie dotychczas go nie było.

Polski problem: unijna data to nie to samo co egzekwowalny obowiązek

Tu pojawia się różnica między kalendarzem unijnym a realiami krajowymi. Termin transpozycji dyrektywy 2023/2673 upłynął 19 grudnia 2025 r., a stosowanie przepisów zaplanowano od 19 czerwca 2026 r. Polska tego terminu nie dotrzymała. Przepisy wdrażające znalazły się w projekcie ustawy o kredycie konsumenckim oraz o zmianie ustawy o prawach konsumenta (numer UC82), a Komisja Europejska wszczęła wobec Polski postępowanie za brak pełnej transpozycji. Według informacji kancelarii Kochański & Partners projekt UC82 miał zostać 18 maja 2026 r. wycofany z dalszych prac Komitetu do Spraw Europejskich, ale nie jest to fakt potwierdzony urzędowo: oficjalna karta projektu nadal figuruje w wykazie i nie zawiera informacji o rezygnacji, więc mowa co najwyżej o cofnięciu na tym etapie, a nie o zamknięciu sprawy. W praktyce oznacza to dodatkowy czas dla polskich sklepów.

To nie znaczy, że przepis unijny jest bez znaczenia. Sąd ma obowiązek wykładać prawo krajowe możliwie zgodnie z dyrektywą (wyrok Marleasing, C-106/89), a państwo może odpowiadać za szkodę wyrządzoną brakiem terminowej transpozycji (wyroki Francovich, C-6/90 i C-9/90). Nie wolno jednak twierdzić, że od 19 czerwca 2026 r. każdy polski sklep już z mocy samej dyrektywy musi mieć taki przycisk. Sprzedawcy kierujący ofertę na inne rynki UE powinni natomiast sprawdzać prawo państw, do których sprzedają, bo tam obowiązek może już działać.

Prawo, które prawnicy oceniają przez pryzmat interfejsu

Choć nie ma jeszcze wyroku TSUE dotyczącego art. 11a, kierunek wykładni widać w orzecznictwie o przyciskach zakupowych. Trybunał konsekwentnie ocenia to, co konsument naprawdę widzi, a nie deklaracje ukryte w innych częściach strony.

Tę samą logikę widać w wyroku C-330/23 (Aldi Süd): formalne podanie najniższej ceny z 30 dni nie wystarcza, jeżeli rabat faktycznie liczy się od innej wartości - liczy się realny komunikat kierowany do konsumenta, a nie compliance drobnym drukiem. Z kolei wyrok C-234/25 (Sky Österreich) z 9 lipca 2026 r. pokazuje, że wyjątki wyłączające prawo odstąpienia trzeba czytać wąsko: adaptacyjnej usługi streamingowej nie można automatycznie traktować jak treści cyfrowej, przy której łatwo to prawo wyłączyć.

Dla działów prawnych i compliance płynie z tego praktyczny wniosek. Zgodność funkcji odstąpienia będzie oceniana razem z doświadczeniem użytkownika. Regulamin, który obiecuje łatwe odstąpienie, a w praktyce prowadzi przez logowanie, telefon do konsultanta czy podanie przyczyny, może zostać zakwestionowany. Art. 11a nie ustanawia jednak wprost zakazu logowania - decydujące są łatwa dostępność funkcji i brak nieuzasadnionych przeszkód, a nie sam fakt, że trzeba się zalogować.

Prawo do naprawy: mniej, niż sugeruje nazwa

Od 31 lipca 2026 r. ma być stosowana dyrektywa (UE) 2024/1799 o wspólnych zasadach promujących naprawę towarów. Podobnie jak przy funkcji odstąpienia, jest to dyrektywa, która wymaga wdrożenia do prawa krajowego - do czasu transpozycji konsument nie wywiedzie z niej bezpośredniego roszczenia wobec polskiego producenta. Polski projekt (numer UC154) trafił do wykazu prac dopiero w maju 2026 r., a jego przyjęcie przez Radę Ministrów zaplanowano na trzeci kwartał 2026 r., więc terminowego wejścia krajowych przepisów nie należy zakładać.

Dyrektywa łączy dwa różne mechanizmy, których nie warto mylić.

Pierwszy mechanizm działa w ramach odpowiedzialności sprzedawcy za zgodność towaru z umową (art. 43a i następne ustawy o prawach konsumenta). Jeżeli towar jest doprowadzany do zgodności przez naprawę, a nie przez wymianę, okres tej odpowiedzialności ma zostać jednorazowo wydłużony o dwanaście miesięcy (art. 16 dyrektywy 2024/1799). Sam wybór naprawy, gdy nie zostanie ona faktycznie wykonana, jeszcze tego skutku nie wywołuje. To nie jest jednak, wbrew części nagłówków, „wydłużenie gwarancji” producenta, lecz przedłużenie ustawowej odpowiedzialności sprzedawcy.

Drugi mechanizm to możliwość żądania naprawy od producenta już po okresie odpowiedzialności sprzedawcy. Ta naprawa nie jest bezpłatna: dyrektywa mówi o naprawie nieodpłatnej albo za rozsądną cenę i w rozsądnym czasie. Co ważne, obowiązek dotyczy tylko kategorii objętych unijnymi wymaganiami naprawialności, takich jak pralki, zmywarki, lodówki, telewizory, odkurzacze, telefony i tablety. Producent nie może bez powodu blokować użycia oryginalnych, używanych lub kompatybilnych części ani odmawiać naprawy tylko dlatego, że wcześniej naprawiał sprzęt niezależny serwis, ale ochrona własności intelektualnej lub bezpieczeństwo mogą uzasadniać pewne ograniczenia. Trafniej mówić więc o prawie do zaoferowania dostępnej naprawy niż o powszechnym prawie do darmowego serwisu każdej rzeczy.

Cło 3 euro i identyfikator produktu: koniec paczek za grosze

Od 1 lipca 2026 r. zmieniają się zasady odprawy przesyłek e-commerce spoza UE. Znika zwolnienie z cła dla przesyłek o wartości do 150 euro, a w jego miejsce wchodzi ryczałtowe cło 3 euro liczone za rzecz w przesyłce. Podstawą jest tu wiążący pakiet celny: rozporządzenie Rady (UE) 2026/382 oraz rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1022, a nie same komunikaty instytucji. Formalnie nie jest to opłata nakładana wprost na konsumenta: dłużnikiem celnym jest zgłaszający, a przy przedstawicielstwie pośrednim także osoba, na której rzecz dokonano zgłoszenia (art. 77 ust. 3 unijnego kodeksu celnego). Platforma, sprzedawca, przewoźnik czy przedstawiciel celny nie stają się dłużnikami wyłącznie z racji swojej kategorii - muszą występować w odpowiedniej roli celnej, a konsument bywa zgłaszającym tylko wyjątkowo. Ekonomicznie koszt może jednak zostać przeniesiony na cenę, co w praktyce oznacza koniec realnych mikrozamówień za kilka złotych z platform azjatyckich.

Warto pamiętać, że stawkę 3 euro liczy się za rzecz (item) w rozumieniu przepisów celnych, a nie od każdej fizycznej sztuki osobno. Rozporządzenie delegowane (UE) 2026/1022 definiuje bowiem „rzecz” jako jedną lub więcej sztuk towaru o tej samej klasyfikacji taryfowej, o tym samym opisie oraz - jeśli je podano - o tym samym pochodzeniu. W praktyce, zgodnie z przykładem Komisji, pięć identycznie sklasyfikowanych koszulek oznacza 3 euro, a nie 15 euro.

Drugim etapem jest identyfikator produktu (PID). Od 1 listopada 2026 r. ma on być obowiązkowo przekazywany organom celnym, przy czym dobrowolnie można go podawać już od 1 lipca; wynika to z tego samego pakietu celnego, w tym rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2026/1022. Cel jest tu nie fiskalny, lecz nadzorczy: lepsza identyfikowalność towarów i łatwiejsze wychwytywanie produktów niebezpiecznych lub niezgodnych z normami. Dla kupującego oznacza to mniejszą anonimowość ofert z marketplace’ów i sprawniejsze wycofywanie wadliwych towarów z rynku.

Zakupy na raty i kredyt: szersza ochrona od listopada

Od 20 listopada 2026 r. ma być stosowana dyrektywa (UE) 2023/2225 o umowach o kredyt konsumencki. Rozszerza ona ochronę na produkty, które dotąd wymykały się przepisom: kredyty poniżej 200 euro, część kredytów nieoprocentowanych i krótkoterminowych oraz typowe modele „kup teraz, zapłać później”, gdy finansowanie zapewnia podmiot trzeci. Konsument ma dostać między innymi standardowe informacje przed zawarciem umowy, obowiązkową ocenę zdolności kredytowej, prawo do odstąpienia od kredytu w ciągu 14 dni oraz prawo do interwencji człowieka i wyjaśnienia przy ocenie zautomatyzowanej. UOKiK już przypomina, że odroczona płatność to kredyt, który może prowadzić do utraty kontroli nad zadłużeniem. Także tu polska transpozycja nie została ukończona, więc nowe prawa zależą od zakończenia krajowych prac.

AI w sklepie: obowiązek ujawnienia i wyjaśnienia decyzji

To wątek raczej poboczny dla samego e-commerce, ale wart odnotowania, bo dotyka chatbotów obsługi i oceny kredytowej. Od 2 sierpnia 2026 r. zaczyna się stosować część obowiązków AI Act. Na gruncie art. 50 ust. 1 obowiązek zaprojektowania systemu tak, aby informował, że rozmówca komunikuje się z systemem AI, formalnie obciąża dostawcę systemu, a nie automatycznie sklep będący jedynie podmiotem stosującym; ujawnienie odpada, gdy jest to oczywiste. Nie znaczy to jednak, że sklep jest zwolniony z odpowiedzialności: powinien kontraktowo i operacyjnie zapewnić, że informacja o chatbocie jest rzeczywiście widoczna dla użytkownika, a jeżeli sam wdraża lub istotnie modyfikuje system, może zostać uznany za jego dostawcę. Nie należy też wyciągać z tego wniosku, że każdy opis produktu napisany z pomocą AI wymaga widocznej etykiety, bo przepis różnicuje obowiązki dostawców i podmiotów stosujących oraz przewiduje wyjątki.

Drugi wątek dotyczy oceny zdolności kredytowej. System AI oceniający zdolność kredytową osoby fizycznej jest co do zasady systemem wysokiego ryzyka. Art. 86 AI Act daje osobie, wobec której podjęto opartą na takim systemie decyzję wywołującą skutki prawne lub podobnie istotny wpływ uznawany za niekorzystny dla jej zdrowia, bezpieczeństwa lub praw podstawowych, prawo do jasnego i znaczącego wyjaśnienia roli systemu AI oraz głównych elementów decyzji. Nie każda odmowna decyzja kredytowa automatycznie spełnia wszystkie te przesłanki. Nie jest to jednak to samo co art. 22 RODO, który dotyczy decyzji opartych wyłącznie na zautomatyzowanym przetwarzaniu i w określonych przypadkach (art. 22 ust. 3) daje między innymi prawo do interwencji człowieka - oba reżimy mogą działać równolegle. Osobną kwestią jest zakres czasowy AI Act: wyłączenie dla systemów wysokiego ryzyka wprowadzonych do obrotu lub oddanych do użytku przed 2 sierpnia 2026 r. wynika nie z art. 86, lecz z przepisu przejściowego, czyli art. 111 ust. 2, i obowiązuje, dopóki w tych systemach nie dokonano istotnej zmiany. Dla sklepów oznacza to konieczność uporządkowania tego, kto i jak dokumentuje działanie takich systemów, a osobnym ryzykiem pozostaje wprowadzanie danych klientów i treści reklamacji do publicznych narzędzi AI.

Kalendarz zmian 2026

Kiedy wchodzą poszczególne obowiązki

Wątpliwości dotyczące nowych praw konsumenta w 2026 roku

Kilka kwestii pozostaje spornych i warto o nich mówić wprost. Po pierwsze, dyrektywa nie wskazuje jednego miejsca przycisku odstąpienia. Wymaga, aby funkcja była wyróżniona, stale dostępna i łatwo dostępna, a spory dopiero pokażą, czy wystarczy link w stopce albo panel zamówienia; sam e-mail nie zastąpi jednak funkcji dostępnej na interfejsie internetowym. Po drugie, brak transpozycji w Polsce ma znaczenie prawne: organ nadzoru nie powinien opierać kary wyłącznie na niewdrożonej dyrektywie, choć pozostaje wykładnia zgodna z prawem UE i odpowiedzialność państwa za wadliwą implementację.

Po trzecie, nazwa „prawo do naprawy” bywa myląca. Naukowa ocena projektu dyrektywy z 2024 r. wskazuje, że usuwa on tylko część barier: brakuje górnego limitu rozsądnej ceny i jednego maksymalnego terminu naprawy, katalog produktów jest ograniczony, a producent może powoływać się na bezpieczeństwo i własność intelektualną; ograniczenia te widać także w ostatecznym akcie. Po czwarte, cło 3 euro co do zasady formalnie nie obciąża konsumenta, lecz zgłaszającego, a przy przedstawicielstwie pośrednim także osobę, na której rzecz dokonano zgłoszenia; platforma, sprzedawca czy przewoźnik odpowiadają jako dłużnicy tylko wtedy, gdy występują w odpowiedniej roli celnej, co nie zmienia tego, że ekonomicznie koszt może podnieść cenę końcową.

Co nie jest nowym prawem z 2026 roku

Żeby nie budować fałszywych oczekiwań, kilka rzeczy pozostaje bez zmian albo dopiero się zaczyna. Czternastodniowe prawo odstąpienia nie powstaje w 2026 r., istnieje od lat, a nowa jest tylko internetowa funkcja ułatwiająca jego wykonanie. Dwuletnia odpowiedzialność sprzedawcy za niezgodność towaru też nie jest nowa; nowe ma być wyłącznie jednorazowe przedłużenie o dwanaście miesięcy, gdy naprawa doprowadza towar do zgodności. Europejska platforma napraw nie ruszy w 2026 r., lecz ma powstać do 31 lipca 2027 r. Digital Fairness Act pozostaje na razie zapowiedzią legislacyjną Komisji i nie daje jeszcze konsumentom nowych praw.

Jak zmiany w prawie wpłyną na zakupy online

Dla kupujących rok 2026 przynosi realnie łatwiejsze odstępowanie od umów tam, gdzie przepisy zostaną wdrożone, szerszy dostęp do naprawy w wybranych kategoriach sprzętu oraz mocniejszą ochronę przy zakupach na kredyt. Dla sklepów oznacza to przebudowę ścieżki zakupowej, paneli klienta, regulaminów i sposobu archiwizowania oświadczeń wraz z datą, godziną i dowodem potwierdzenia. Dla działów prawnych i compliance najważniejsze jest precyzyjne rozdzielenie odpowiedzialności sprzedawcy od obowiązków producenta oraz zapisanie w umowach z dostawcami IT tego, kto odpowiada za faktyczne działanie funkcji na stronie i w aplikacji. Dla pracowników obsługi liczy się to, by skrypty nie wymagały od klienta przyczyny zwrotu ani zgody kierownika, bo prawidłowego oświadczenia nie wolno odrzucić z powodu braku firmowego formularza.

Jeżeli prowadzisz sklep internetowy albo platformę, mogę pomóc uporządkować ten obszar u Ciebie: przejść przez ścieżkę odstąpienia i regulaminy pod kątem nowych wymogów, ustawić obieg dokumentów i archiwizację oświadczeń wraz z potwierdzeniami na trwałym nośniku, ocenić ryzyka RODO przy personalizacji cen i profilowaniu, a także przygotować politykę korzystania z AI i ocenę pod AI Act dla chatbotów i automatyzacji obsługi. Chętnie spojrzę też na umowy z dostawcami technologii, żeby odpowiedzialność za działanie tych funkcji była jasno rozpisana.

Porządkujesz regulamin i zwroty w sklepie?

Zmiany widać przede wszystkim w regulaminie, w opisie procedury zwrotu i w tym, jak obsługujesz reklamacje. Przeglądam te dokumenty pod kątem nowych obowiązków i wskazuję, co poprawić najpierw. Zobacz obsługę e-commerce albo napisz do mnie.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Źródła

• Dyrektywa (UE) 2023/2673, dodająca art. 11a o internetowej funkcji odstąpienia od umowy. EUR-Lex

• Dyrektywa 2011/83/UE o prawach konsumentów, akt zmieniany przez funkcję odstąpienia. EUR-Lex

• Ustawa o prawach konsumenta, terminy i wyjątki odstąpienia (art. 27, art. 38) oraz odpowiedzialność za niezgodność towaru z umową (art. 43a i następne). Dz.U. 2024 poz. 1796, ze zm. Dz.U. 2025 poz. 1172

• Unijny kodeks celny (rozporządzenie (UE) nr 952/2013), w tym art. 77 ust. 3 o dłużniku celnym i zgłaszającym. EUR-Lex

• UOKiK, informacja o implementacji dyrektywy 2023/2673 dla wszystkich umów na odległość. uokik.gov.pl

• Karta projektu ustawy o kredycie konsumenckim oraz o zmianie ustawy o prawach konsumenta (UC82). gov.pl

• Komisja Europejska, pakiet naruszeniowy dotyczący braku transpozycji, styczeń 2026. ec.europa.eu

• Kochański & Partners, komentarz o wycofaniu projektu UC82 z prac Komitetu do Spraw Europejskich i skutkach dla sklepów, 25.06.2026. kochanski.pl

• Wyrok TSUE C-91/92 (Faccini Dori), brak bezpośredniego skutku horyzontalnego dyrektywy. EUR-Lex

• Wyrok TSUE C-106/89 (Marleasing), obowiązek wykładni prawa krajowego zgodnej z dyrektywą. EUR-Lex

• Wyroki TSUE C-6/90 i C-9/90 (Francovich), odpowiedzialność państwa za brak terminowej transpozycji dyrektywy. EUR-Lex

• Wyrok TSUE C-249/21 (Fuhrmann-2), znaczenie treści na przycisku finalizującym zakup. EUR-Lex

• Wyrok TSUE C-330/23 (Aldi Süd), ocena realnego komunikatu o cenie i rabacie. curia.europa.eu

• Wyrok TSUE C-234/25 (Sky Österreich) z 9.07.2026, wąska wykładnia wyjątków od prawa odstąpienia. curia.europa.eu

• Dyrektywa (UE) 2024/1799 o wspólnych zasadach promujących naprawę towarów, w tym art. 5, art. 16 i załącznik II. EUR-Lex

• Rada UE, omówienie prawa do naprawy i europejskiej platformy napraw. consilium.europa.eu

• F. López-Bermúdez, X. Vence, krytyczna ocena projektu dyrektywy o prawie do naprawy, 2025. ScienceDirect

• Rozporządzenie Rady (UE) 2026/382, tymczasowe ryczałtowe cło 3 euro od przesyłek niskiej wartości. EUR-Lex

• Rozporządzenie delegowane Komisji (UE) 2026/1022, dane celne, definicja „rzeczy” oraz identyfikator produktu (PID) dla przesyłek niskiej wartości. EUR-Lex

• Rozporządzenie wykonawcze Komisji (UE) 2026/1200, techniczna obsługa poboru cła ryczałtowego. EUR-Lex

• Krajowa Szkoła Skarbowości, zmiany w e-commerce od 1 lipca 2026 r. i cło ryczałtowe. gov.pl

• Komisja Europejska, wyjaśnienia do tymczasowego ryczałtowego cła od przesyłek niskiej wartości. taxation-customs.ec.europa.eu

• Dyrektywa (UE) 2023/2225 o umowach o kredyt konsumencki, obejmująca modele BNPL. EUR-Lex

• UOKiK, porady o odroczonej płatności jako kredycie, 3.07.2026. uokik.gov.pl

• Rozporządzenie (UE) 2024/1689 (AI Act), w tym art. 50, art. 86 i przepis przejściowy art. 111 ust. 2. EUR-Lex

• Komisja Europejska, wytyczne do obowiązków przejrzystości z art. 50 AI Act. digital-strategy.ec.europa.eu