Tantiemy z internetu: komu należy się wynagrodzenie za VOD

Stan prawny na dzień 27 października 2026.

Od 20 września 2024 r. współtwórcy filmów i seriali oraz występujący w nich artyści wykonawcy mają ustawowe prawo do stosownego wynagrodzenia za udostępnianie tych utworów w serwisach VOD. Wprowadziła je nowelizacja prawa autorskiego wdrażająca dyrektywę DSM, a ustawa wyklucza zrzeczenie się tego prawa i jego zbycie, także na rzecz producenta. Platformy płacą wyłącznie za pośrednictwem organizacji zbiorowego zarządzania, a w październiku 2026 r. TVN podpisał z SFP-ZAPA umowę obejmującą serwis Player. Wyjaśniam, kto może się zgłosić po te pieniądze, jak to zrobić i czego regulacja nie obejmuje.

Co zmieniła nowelizacja prawa autorskiego z 2024 r.?

Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawy o ochronie baz danych oraz ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (Dz.U. 2024 poz. 1254) weszła w życie 20 września 2024 r. Wdraża dyrektywę (UE) 2019/790 o prawie autorskim na jednolitym rynku cyfrowym (DSM) oraz dyrektywę (UE) 2019/789 o transmisji online i reemisji programów (SATCAB II). Branży filmowej dotyczy przede wszystkim zmiana art. 70 ust. 2¹ ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (pr. aut.), który wylicza wynagrodzenia należne współtwórcom i wykonawcom za kolejne sposoby korzystania z filmu.

Przed nowelizacją ten przepis obejmował kino, najem egzemplarzy i publiczne odtwarzanie, nadawanie w telewizji oraz kopiowanie na użytek osobisty. Nowelizacja dopisała reemisję i udostępnianie na żądanie, które jest tematem tego tekstu:

Współtwórcy utworu audiowizualnego oraz artyści wykonawcy są uprawnieni do (...) stosownego wynagrodzenia z tytułu publicznego udostępniania utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.

Sformułowanie „w miejscu i czasie przez siebie wybranym” opisuje model na żądanie, w którym widz sam decyduje, kiedy włącza film. Mieści się w nim serwis subskrypcyjny, wypożyczenie pojedynczego tytułu i serwis finansowany z reklam. Stowarzyszenie Filmowców Polskich rozróżnia te trzy modele w swojej tabeli stawek jako sVOD, tVOD i aVOD.

Komu przysługuje wynagrodzenie za VOD?

Art. 70 ust. 2¹ pr. aut. przyznaje wynagrodzenie dwóm grupom: współtwórcom utworu audiowizualnego oraz artystom wykonawcom. Kto jest współtwórcą, określa art. 69 pr. aut.: to osoby, „które wniosły wkład twórczy w jego powstanie, a w szczególności: reżyser, operator obrazu, twórca adaptacji utworu literackiego, twórca stworzonych dla utworu audiowizualnego utworów muzycznych lub słowno-muzycznych oraz twórca scenariusza”. Słowa „w szczególności” oznaczają, że lista jest otwarta. SFP w tabeli stawek wymienia wśród reprezentowanych współtwórców także scenografów, kostiumografów, operatorów dźwięku, montażystów i dekoratorów wnętrz. O statusie współtwórcy decyduje twórczy wkład w konkretny film, niezależnie od nazwy stanowiska w umowie.

Drugą grupę tworzą artyści wykonawcy, przede wszystkim aktorzy, a ustawa nie uzależnia ani ich prawa, ani prawa współtwórców od rodzaju umowy, na której podstawie pracowali przy produkcji. Etat, umowa o dzieło czy kontrakt B2B wpływają na honorarium od producenta, ale nie na samo istnienie tantiem za VOD. Gdy jedna osoba pełni kilka ról, na przykład napisała scenariusz i wyreżyserowała film, autorzy komentarza do nowelizacji pod redakcją N. Ghazala przyjmują, że za każdą z tych funkcji należy się odrębne wynagrodzenie.

Producent i wydawca nie mają wynagrodzenia z art. 70 ust. 2¹ pr. aut., a producent zarabia na licencji, której udziela platformie. Art. 70 ust. 1 pr. aut. wprowadza ponadto domniemanie, że producent nabywa od twórców wyłączne prawa majątkowe do eksploatacji ich wkładów „w ramach utworu audiowizualnego jako całości”. Tabela SFP obejmuje również wynagrodzenia producentów, ale wynikają one z innego tytułu prawnego, ponieważ art. 70 ust. 2¹ pr. aut. wymienia wyłącznie współtwórców i artystów wykonawców. Licencja na katalog i ustawowe wynagrodzenie twórców to dwa odrębne strumienie pieniędzy i w negocjacjach z platformą trzeba je rozdzielać.

Czy można zrzec się tantiem za VOD w umowie z producentem?

Zrzeczenie się tego wynagrodzenia i jego zbycie wyklucza art. 18 ust. 3 pr. aut.:

Prawo do wynagrodzenia, o którym mowa w art. 19 ust. 1, art. 19¹, art. 20 ust. 2-4, art. 20¹, art. 21⁴, art. 70 ust. 2¹ i art. 86¹, nie podlega zrzeczeniu się, zbyciu ani egzekucji. Nie dotyczy to wymagalnych wierzytelności.

Klauzula, w której twórca „zrzeka się wszelkich dalszych roszczeń o wynagrodzenie”, nie odbierze mu zatem tantiem za VOD, a producent nie przejmie tego prawa w drodze cesji. Według komentarza A. Niewęgłowskiego twórca nie może też upoważnić producenta do dochodzenia tego wynagrodzenia. Wyjątek dotyczy wymagalnych wierzytelności: kwotę już naliczoną i należną twórca może przenieść na inną osobę, a wierzyciel może ją zająć w egzekucji.

W tym samym kierunku idzie prawo UE, co widać w wyroku w sprawie C-277/10 (Luksan). TSUE wydał go w sporze głównego reżysera z producentem filmu na tle prawa austriackiego i uznał, że państwo członkowskie nie może ustanowić domniemania przeniesienia na producenta prawa reżysera do godziwej rekompensaty z tytułu kopiowania na użytek prywatny ani pozwolić reżyserowi na zrzeczenie się tej rekompensaty. Sprawa dotyczyła innego wynagrodzenia niż VOD, ale moim zdaniem polski art. 18 ust. 3 pr. aut. opiera się na tej samej logice.

Kto płaci tantiemy za VOD i ile wynoszą?

Płaci korzystający, czyli serwis udostępniający film, a art. 70 ust. 3 pr. aut. stanowi, że korzystający z utworu audiowizualnego „wypłaca wynagrodzenie, o którym mowa w ust. 2¹, za pośrednictwem właściwej organizacji zbiorowego zarządzania prawami autorskimi lub prawami pokrewnymi”. Twórca ani aktor nie wystawia więc faktury platformie. Serwis zawiera umowę z organizacją zbiorowego zarządzania (OZZ) i płaci jej wynagrodzenie, a OZZ dzieli pieniądze między uprawnionych według swoich zasad repartycji. Zdaniem A. Niewęgłowskiego legitymację do dochodzenia tego wynagrodzenia od korzystającego ma wyłącznie OZZ. Autorzy komentarza pod redakcją N. Ghazala wskazują ponadto, że płacić może również dostawca platformy, na której filmy zamieszczają sami użytkownicy.

Ustawa nie podaje kwoty i mówi tylko o „stosownym wynagrodzeniu”, więc wysokość wynika z tabel wynagrodzeń OZZ i z umów z platformami. Tabela stawek SFP przyjęta uchwałą Rady Repartycyjnej z 21 czerwca 2023 r. (w wersji przywołanej w komentarzu z 2025 r.) przewiduje dla współtwórców 1,5% wpływów serwisu subskrypcyjnego, 1,5% wpływów z reklam i sponsoringu, 2,2% wpływów z opłat za dostęp do pojedynczego filmu oraz 0,09 zł netto za każdą rozpoczętą eksploatację w serwisie, który nie przynosi korzystającemu bezpośrednich korzyści majątkowych. Według Wirtualnemedia.pl ZAiKS żądał od platform VOD 2,47% przychodów. Ta liczba pochodzi z publikacji medialnej, dlatego obowiązującą stawkę trzeba sprawdzić w aktualnej tabeli konkretnej organizacji. Przy filmach zagranicznych wyświetlanych w Polsce i polskich wyświetlanych za granicą art. 70 ust. 4 pr. aut. pozwala ustalić wynagrodzenie ryczałtem.

Od wejścia nowelizacji w życie organizacje podpisały z platformami kolejne umowy, a w październiku 2026 r. TVN zawarł z SFP-ZAPA umowy obejmujące tantiemy za udostępnianie treści w internecie, w szczególności w Playerze, z rozliczeniem od 20 września 2024 r. ZAiKS poinformował o umowach z CANAL+ Polska dotyczących serwisów VOD, a wcześniej o umowach zawartych lub renegocjowanych w 2025 r. z serwisami sVOD i tVOD. Według Interii Netflix podpisał z SFP-ZAPA umowę na okres od września 2024 r. do końca 2026 r., a pierwsze wypłaty dla twórców miały nastąpić w 2026 r. Warunków finansowych tej umowy ani zasad podziału pieniędzy strony nie ujawniły.

Jak zgłosić się po tantiemy za VOD?

Twórca lub aktor nie negocjuje z platformą, ale musi dostarczyć organizacji dane, dzięki którym przypisze mu ona pieniądze za konkretny tytuł. Kolejność działań wygląda tak:

Zgłoszenie do organizacji zbiorowego zarządzania

Podstawy kroków 1 i 2 zawiera ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi (u.z.z.). Art. 4 ust. 1 u.z.z. pozwala organizacji zarządzać prawami tylko „w zakresie udzielonego zezwolenia”, a art. 4 ust. 2 u.z.z. zabrania jej bez ważnej przyczyny odmówić objęcia praw zbiorowym zarządem. Art. 4 ust. 3 u.z.z. nakazuje organizacji jednakowo traktować uprawnionych „bez względu na podstawę prawną zbiorowego zarządzania ich prawami”, a art. 4 ust. 4 u.z.z. zobowiązuje ją do regularnego podziału i wypłaty przychodów. Moim zdaniem osoba, która nie podpisała umowy z organizacją, a pracowała przy filmie, za który ta organizacja pobrała wynagrodzenie od platformy, powinna zgłosić się właśnie do niej z dokumentami z kroku 4.

Czego wynagrodzenie za VOD nie obejmuje?

Art. 70 ust. 2¹ pkt 5 pr. aut. dotyczy jednego sposobu korzystania z filmu: udostępniania na żądanie. Kino, telewizja, publiczne odtwarzanie i reemisja mają osobne podstawy w pkt 1-4 i 6 tego samego przepisu i rozlicza się je osobno. Poza tantiemami za VOD zostają też:

• licencja, której platforma potrzebuje od producenta, żeby w ogóle pokazać film, ponieważ wynagrodzenie płacone OZZ jej nie zastępuje;
• honorarium od producenta za udział w produkcji i przeniesienie praw;
• utwory, które nie są audiowizualne, na przykład nagrania muzyczne w serwisach streamingowych, dla których wykonawcy utworów literackich, publicystycznych, naukowych, muzycznych i słowno-muzycznych mają osobną podstawę w art. 86¹ pr. aut.;
• roszczenie o podwyższenie wynagrodzenia z art. 44 pr. aut., gdy honorarium jest „niewspółmiernie niskie w stosunku do korzyści nabywcy autorskich praw majątkowych lub licencjobiorcy”, które twórca dochodzi przed sądem i którego nie stosuje się do umów zawieranych z OZZ.

Nowelizacja weszła w życie 20 września 2024 r. i od tej daty TVN rozlicza się z SFP-ZAPA. Moim zdaniem tantiemy z art. 70 ust. 2¹ pkt 5 pr. aut. należą się za udostępnianie od tego dnia i nie obejmują lat wcześniejszych. Umowa z producentem zawarta przed nowelizacją nie pozbawia jednak twórcy wynagrodzenia za udostępnianie filmu po 20 września 2024 r.

Czy organizacja może pobierać opłatę za twórców, których nie reprezentuje?

Organizacje i serwisy VOD spierają się o podstawę naliczania opłaty, a według Wirtualnemedia.pl ZAiKS żądał jej od całego przychodu platformy także wtedy, gdy nie reprezentuje twórców danego filmu. Dystrybutorzy i mniejsze serwisy odpowiadają, że opłata od całego przychodu, a nie od przychodu z repertuaru danej organizacji, może zagrozić ich działalności. Organizacje twórców przekonują z kolei, że rozliczenie wyłącznie za konkretne tytuły, bez rzetelnych danych o oglądalności i przychodach, zamieniłoby ustawowe prawo w fikcję.

Ten spór rozkładam na trzy osobne pytania: czy roszczenie istnieje, czy mieści się w zezwoleniu danej organizacji i czy dany film należy do repertuaru objętego umową z platformą. Ustawa przyznaje roszczenie każdemu współtwórcy i wykonawcy, ale to jeszcze nie rozstrzyga, która organizacja i za jakie tytuły może je pobierać. Kto miesza te poziomy, dochodzi do wniosku, że każda OZZ może żądać zapłaty za każdy film, a takiego wniosku art. 4 ust. 1 u.z.z. nie uzasadnia.

W doktrynie autorzy komentarza pod redakcją N. Ghazala zwracają uwagę, że wciąż nie rozstrzygnięto, czy źródłem tego wynagrodzenia jest ustawa, czy umowa z producentem, i sami opowiadają się za ustawą. Przywołują też wniosek Trybunału Konstytucyjnego Belgii do TSUE, w którym belgijski sąd kwestionuje zgodność takich „postumownych” opłat z art. 18 i 19 dyrektywy DSM oraz ze swobodą świadczenia usług z art. 56 TFUE. Wyrok w tej sprawie może wpłynąć na ocenę także polskich przepisów.

Co powinni zrobić producenci i platformy VOD?

Producent, który nabywa prawa od twórców, nie zamyka umową kwestii tantiem, skoro platforma płaci je przez OZZ niezależnie od jego kontraktów. W umowie produkcyjnej rekomenduję oddzielić wynagrodzenie za udział w produkcji i przeniesienie praw od ustawowych tantiem oraz usunąć klauzule o zrzeczeniu się „wszelkich dalszych wynagrodzeń”, które wobec art. 18 ust. 3 pr. aut. nie wywołają skutku, a mogą wywołać spór. Umowa powinna też określać, kto i w jakim zakresie przekazuje organizacjom dane o obsadzie i ekipie.

Producenta i licencjobiorcę obciąża ponadto obowiązek informacyjny z art. 47¹ ust. 1 pr. aut., zgodnie z którym twórca ma prawo regularnie otrzymywać aktualną informację o przychodach z korzystania z utworu i o należnym mu wynagrodzeniu, „odrębnie dla każdego ze sposobów korzystania”, nie rzadziej niż raz w roku i nie częściej niż raz na kwartał. Domniemanie, że wkład twórczy w utwór współautorski „nie jest znaczący”, nie dotyczy przy filmie reżysera, operatora obrazu, twórcy adaptacji, autora muzyki stworzonej dla filmu ani scenarzysty, więc te osoby nie muszą wykazywać znaczenia swojego wkładu, żeby żądać informacji. Taka informacja pomaga ocenić, czy honorarium nie jest niewspółmiernie niskie w rozumieniu art. 44 pr. aut. Obowiązek nie dotyczy m.in. korzystania na podstawie umowy z OZZ (art. 47¹ ust. 6 pkt 1 pr. aut.).

Platforma VOD potrzebuje umów z organizacjami właściwymi dla twórców i wykonawców swojego katalogu oraz systemu raportowania, który przypisze przychody do konkretnych tytułów. Dane o tytułach, rolach i wypłatach dotyczą konkretnych osób, dlatego ich przekazywanie organizacjom trzeba oprzeć na podstawie prawnej z RODO i zabezpieczyć w umowie. Jeżeli negocjacje utkną, art. 73¹ pr. aut. pozwala stronom negocjującym umowę o udostępnianie utworu audiowizualnego na żądanie wystąpić do Komisji Prawa Autorskiego o przeprowadzenie mediacji. Strony wskazują mediatora z listy arbitrów, a urząd ministra kultury zapewnia obsługę techniczno-organizacyjną mediacji przez najwyżej 3 miesiące od dnia, w którym mediator zgodzi się ją prowadzić.

Pomoc przy umowach z twórcami i rozliczeniu tantiem za VOD

Przygotowuję i sprawdzam umowy z reżyserami, scenarzystami, aktorami i ekipą tak, żeby oddzielały honorarium za produkcję od ustawowych tantiem i nie zawierały postanowień, które i tak nie wywołają skutku. Twórcom pomagam ustalić, która organizacja powinna wypłacać im wynagrodzenie za konkretne tytuły i jakie dokumenty trzeba jej przedstawić. Producentom i platformom pomagam ułożyć zgodne z RODO przekazywanie danych o twórcach do organizacji oraz obieg dokumentów przy umowach z OZZ. Więcej o tym zakresie piszę na stronach prawo dla twórców oraz wydawnictwa i media. Jeśli masz umowę albo rozliczenie do sprawdzenia, napisz do mnie.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Źródła

• Ustawa z dnia 26 lipca 2024 r. o zmianie ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, ustawy o ochronie baz danych oraz ustawy o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, Dz.U. 2024 poz. 1254, tekst nowelizacji. link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 70 (wynagrodzenia współtwórców i wykonawców utworu audiowizualnego), Dz.U. 2025 poz. 24 t.j. link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 69 (współtwórcy utworu audiowizualnego). link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 18 (zakaz zrzeczenia się i zbycia prawa do wynagrodzenia). link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 44 (podwyższenie niewspółmiernie niskiego wynagrodzenia). link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 47¹ (obowiązek informacyjny wobec twórcy). link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 73¹ (mediacja przed Komisją Prawa Autorskiego). link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, art. 86¹ (wynagrodzenie wykonawców utworów nieaudiowizualnych w internecie). link
• Ustawa z dnia 15 czerwca 2018 r. o zbiorowym zarządzaniu prawami autorskimi i prawami pokrewnymi, art. 4 (zakres działania i obowiązki OZZ), Dz.U. 2024 poz. 1665 t.j. link
• Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych, rozdział 5 w serwisie LEX. link
• Dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2019/790 (DSM), EUR-Lex. link
• Wyrok TSUE w sprawie C-277/10 Luksan, prawa głównego reżysera a domniemanie przeniesienia na producenta. link
• Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, informacja o nowelizacji prawa autorskiego przyjętej przez Sejm. link
• Stowarzyszenie Filmowców Polskich, tabela stawek wynagrodzeń za korzystanie z utworów i przedmiotów praw pokrewnych. link
• N. Ghazal i in., Prawo autorskie. Komentarz do znowelizowanych 26 lipca 2024 r. przepisów, WKP 2025, komentarz do art. 70 (wydanie książkowe, bez wersji online).
• A. Niewęgłowski, Prawo autorskie. Komentarz, wyd. II, WKP 2025, komentarz do art. 70 i art. 73¹ (wydanie książkowe, bez wersji online).
• Wirtualnemedia.pl, TVN porozumiał się z SFP-ZAPA w sprawie tantiem, także za streaming. link
• Wirtualnemedia.pl, spór o stawkę ZAiKS dla platform VOD i stanowisko mniejszych serwisów. link
• Wirtualnemedia.pl, serwis tematyczny o tantiemach. link
• ZAiKS, „Co nowego w ZAiKS-ie”, wrzesień 2026, umowy z CANAL+ Polska dotyczące VOD. link
• ZAiKS, „Co nowego w ZAiKS-ie”, marzec 2026, umowy z serwisami sVOD i tVOD zawarte w 2025 r. link
• ZAiKS, „Trzymamy rękę na pulsie”, rozmowa z Mateuszem Węgrzynem, kwiecień 2026. link
• Akademia ZAiKS, „Nowelizacja prawa autorskiego. Co zmienia się dla twórców”. link
• Interia Film, informacja o umowie Netflixa z SFP-ZAPA. link
• Rzeczpospolita, „Setki milionów złotych i procesy bez końca. Polska wojna o tantiemy”. link
• Rzeczpospolita, „Prawo autorskie doszlusowało do XXI wieku. Jest decyzja Sejmu”. link
• Rzeczpospolita, „Prawo do tantiem jest niezbywalne”. link
• Rzeczpospolita, „Filmowcy zdobyli tantiemy za internet. Sejm przyjął poprawki prawa autorskiego”. link
• Polskie Radio, serwis tematyczny o tantiemach. link