Kosztorys czy faktura po szkodzie w aucie firmowym: co wynika z uchwał Sądu Najwyższego

Stan prawny na dzień 18 października 2026.

Czy firma, która naprawiła auto, może jeszcze żądać od ubezpieczyciela sprawcy kwoty z kosztorysu? W orzecznictwie Sądu Najwyższego są dziś rozbieżne stanowiska. Dwie uchwały siedmiu sędziów z 2024 r. wiążą odszkodowanie po naprawie z kosztem faktycznie poniesionym albo z rzeczywistym uszczerbkiem, a nie z kosztorysem, a uchwała trzech sędziów z 2025 r. dopuszcza kosztorys także po naprawie. Wyjaśniam, co z tego wynika dla rozliczania szkód we flocie i jakie dokumenty zbierać.

Czym różni się rozliczenie kosztorysowe od rozliczenia na fakturę?

Rozliczenie kosztorysowe daje gotówkę bez czekania na naprawę i swobodę wyboru warsztatu. Jego słabością jest ryzyko niedoszacowania: zaniżone ceny części, niska stawka roboczogodziny i uszkodzenia, które wychodzą dopiero po demontażu. Rozliczenie na podstawie faktury lepiej pokazuje faktyczny koszt, ale wiąże pieniądze firmy do końca naprawy albo uzależnia ją od warsztatu, który rozlicza się z ubezpieczycielem bezgotówkowo.

Spór, o którym jest ten tekst, dotyczy chwili po naprawie. Firma ma już fakturę albo naprawiła auto taniej, niż przewidywał kosztorys, i pyta, która kwota wyznacza odszkodowanie. Typowe zaniżenia w samym kosztorysie, takie jak zamienniki zamiast części oryginalnych i stawki roboczogodziny, opisałem w artykule Zaniżony kosztorys z OC sprawcy.

Co orzekł Sąd Najwyższy w uchwałach siedmiu sędziów z 2024 r.?

Pierwsza z nich, uchwała z 8 maja 2024 r., III CZP 142/22, zapadła na wniosek Rzecznika Finansowego w sprawie rabatów proponowanych przez ubezpieczycieli. Sąd Najwyższy rozdzielił dwie sytuacje. Jeżeli poszkodowany „poniósł już koszty naprawy pojazdu lub zobowiązał się do ich poniesienia”, odszkodowanie powinno odpowiadać tym kosztom, chyba że są one oczywiście nieuzasadnione, a rabaty u partnerów ubezpieczyciela nie mają wtedy znaczenia. Jeżeli naprawy jeszcze nie zlecono, odszkodowanie odpowiada przeciętnym kosztom naprawy na lokalnym rynku, z uwzględnieniem możliwych rabatów, chyba że sprzeciwia się temu uzasadniony interes poszkodowanego.

Druga, uchwała z 11 września 2024 r., III CZP 65/23, także podjęta na wniosek Rzecznika Finansowego, dotyczy sytuacji, w której naprawa stała się niemożliwa wskutek następczych działań poszkodowanego. Sąd Najwyższy orzekł: „Jeżeli naprawa pojazdu przez poszkodowanego stała się niemożliwa, w szczególności w razie zbycia lub naprawienia pojazdu, nie jest uzasadnione ustalenie wysokości odszkodowania z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych jako równowartości hipotetycznych kosztów naprawy”. W takim przypadku szkodę ustala się metodą różnicy, czyli porównując stan majątku poszkodowanego z tym, który istniałby bez szkody.

Co orzekł Sąd Najwyższy w uchwale z 2025 r.?

Rok później zagadnienie wróciło w sprawie z Poznania. Właściciel samochodu dochodził od ubezpieczyciela OC sprawcy dopłaty do odszkodowania, a w toku apelacji okazało się, że auto zostało już naprawione na częściach oryginalnych. Sąd Najwyższy rozpoznał sprawę na posiedzeniu 26 sierpnia 2025 r., a uchwała nosi datę 24 września 2025 r.

Uchwałę podjęło trzech sędziów. Skład opowiedział się za poglądem, który określił jako tradycyjny, „prezentowany od dziesięcioleci w orzecznictwie Sądu Najwyższego”, i nie podzielił stanowiska z uchwały III CZP 65/23. Zakwestionował też autorytet tamtej uchwały, wskazując, że podjęli ją sędziowie powołani na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej ustawą z 8 grudnia 2017 r. Nie oznacza to formalnego uchylenia uchwały z 2024 r.

Ta sama uchwała z 2025 r. wyznacza dwie granice, istotne dla firm. Rabaty na części i lakier oferowane przez podmioty współpracujące z ubezpieczycielem można uwzględnić „tylko wtedy, gdy skorzystaniu z nich nie sprzeciwia się uzasadniony interes poszkodowanego”. Rabat nie obniża więc odszkodowania automatycznie: ubezpieczyciel musi wykazać, że poszkodowany realnie mógł z niego skorzystać bez uciążliwości i przy prawidłowej naprawie. Odszkodowanie nie obejmuje natomiast VAT, „jeżeli poszkodowany poniósł już koszty naprawy pojazdu, a zapłacona przez niego cena nie została powiększona o ten podatek”. Dla firmy z ograniczonym odliczeniem VAT oznacza to, że naprawa bez faktury zamyka drogę do odzyskania nieodliczonej części podatku. Mechanizm tego rozliczenia opisałem w pierwszym tekście z tego cyklu: Szkoda w aucie firmowym w leasingu: odszkodowanie i VAT.

Która uchwała ma większą wagę?

Żadna z tych uchwał nie wiąże formalnie innych sądów. Uchwała trzech sędziów wiąże w sprawie, w której zapadła, a uchwały siedmiu sędziów z 2024 r. nie uzyskały mocy zasady prawnej. Zwykle to uchwała w poszerzonym składzie ma większy autorytet, ale późniejszy skład zwykły zakwestionował go z przyczyn ustrojowych.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego występują więc dziś rozbieżne stanowiska. Uchwała III CZP 65/23 opowiada się za metodą różnicy w razie następczej niemożliwości naprawy, uchwała III CZP 32/24 dopuszcza kosztorys także po naprawie, a uchwała III CZP 142/22 wiąże odszkodowanie z kosztami faktycznie poniesionymi albo zamówionymi. Ubezpieczyciel może powoływać się na uchwały z 2024 r., poszkodowany na uchwałę z 2025 r., a sądy powszechne mogą oceniać sprawy różnie.

Jak rozliczać szkody we flocie przy rozbieżnych uchwałach?

Rekomenduję zbierać dokumenty obu rodzajów: kosztorys albo kalkulację rzeczoznawcy oraz dowody faktycznej naprawy, w tym fakturę wystawioną na właściwą firmę. Taki komplet ułatwia wykazanie szkody przy każdej z tych linii, choć wynik nadal zależy od tego, czy naprawa była pełna, jakie koszty faktycznie poniesiono i czy auto straciło na wartości.

Moja rekomendacja dla floty: kosztorys przy drobnych szkodach, gdy auto szybko wraca do pracy, a faktura przy szkodach konstrukcyjnych, przy autach nowych i tam, gdzie liczy się udokumentowana historia napraw przed zwrotem auta leasingodawcy. Po naprawie firma porównuje kosztorys z fakturą, zakresem robót i rozliczeniem VAT, zanim przyjmie ostateczną kwotę.

Niezależną kalkulację rzeczoznawcy zlecam klientom w kilku sytuacjach:

• ubezpieczyciel przyjmuje rabaty dostępne tylko w swojej sieci, a firma ma powód, żeby naprawiać gdzie indziej;
• stawka roboczogodziny w kalkulacji odbiega od stawek warsztatów w regionie;
• ubezpieczyciel kwalifikuje szkodę jako całkowitą, choć naprawa wydaje się opłacalna;
• kalkulacja pomija uszkodzenia ujawnione po demontażu.

Kalkulacja opłaca się wtedy, gdy różnica między wyceną ubezpieczyciela a ofertą warsztatu przekracza koszt opinii.

W jakim terminie ubezpieczyciel musi wypłacić odszkodowanie?

Terminy wyznacza art. 14 ustawy z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Jeżeli ubezpieczyciel odmawia wypłaty w całości lub w części, informuje o tym na piśmie, wskazuje okoliczności i podstawę prawną odmowy oraz poucza o drodze sądowej.

Terminy w likwidacji szkody z OC sprawcy

Przy aucie, które ma zarabiać, bezsporna część odszkodowania pozwala niekiedy sfinansować naprawę bez czekania na koniec sporu o resztę. Jeżeli 30 dni mija bez wypłaty tej części, firma może jej zażądać na piśmie.

Spór z ubezpieczycielem o rozliczenie szkody w firmie

Oceniam kalkulacje i decyzje ubezpieczycieli w szkodach aut firmowych i flot, wskazuję, które pozycje da się obronić, i prowadzę spór o dopłatę. Przy flocie pomagam też ustalić zasady wyboru między kosztorysem a fakturą, żeby decyzja nie zapadała od nowa przy każdej szkodzie. Zakres współpracy dla firm opisuję na stronie oferty dla przedsiębiorców, a do kontaktu zapraszam przez formularz kontaktowy.

To trzeci z trzech tekstów o szkodzie w aucie firmowym. Wcześniejsze dotyczą odszkodowania i VAT przy aucie w leasingu oraz auta zastępczego i przestoju floty.

Tekst ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej porady prawnej.

Źródła

• Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z 8 maja 2024 r., III CZP 142/22, koszty naprawy poniesione albo zamówione i rabaty ubezpieczyciela. link
• Sąd Najwyższy, uchwała składu siedmiu sędziów z 11 września 2024 r., III CZP 65/23, odszkodowanie po naprawie albo zbyciu pojazdu. link
• Sąd Najwyższy, komunikat o uchwale III CZP 65/23. link
• Rzecznik Finansowy, komunikat w sprawie uchwały Sądu Najwyższego z 11 września 2024 r., III CZP 65/23. link
• Sąd Najwyższy, uchwała z 24 września 2025 r., III CZP 32/24, kosztorys po naprawie, rabaty ubezpieczyciela i VAT. link
• Ustawa z 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, art. 14. link