Stan prawny na dzień 10 listopada 2026 r.
Faktura sama się nie przedawnia. Przedawnia się roszczenie o zapłatę ceny albo wynagrodzenia, które faktura dokumentuje, a termin zależy od rodzaju umowy. Roszczenie ze sprzedaży towaru w zakresie działalności sprzedawcy i roszczenie o wynagrodzenie za usługi, do których stosuje się przepisy o zleceniu, przedawniają się po dwóch latach. Pozostałe roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, na przykład o czynsz za lokal użytkowy albo o wynagrodzenie za roboty budowlane, przedawniają się po trzech latach. W obu przypadkach termin kończy się ostatniego dnia roku kalendarzowego. Należność hurtowni za towar sprzedany sklepowi, płatna 15 marca 2024 r., przedawnia się więc 31 grudnia 2026 r., a czynsz płatny tego samego dnia rok później. Wezwanie do zapłaty żadnego z tych terminów nie przesuwa.
Poniżej wyjaśniam, jak ustalić termin dla każdej faktury, co przerywa jego bieg, jakie odsetki i rekompensata należą się wierzycielowi bez wezwania oraz kiedy przy stałym kontrahencie wybrać ugodę, a kiedy pozew.
Przedawnienie faktury między przedsiębiorcami: 2 czy 3 lata?
Punktem wyjścia jest art. 118 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (dalej: k.c.). Zgodnie z nim termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wynosi trzy lata, „jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej”. Przy umowach typowych dla stałej współpracy między firmami takie przepisy szczególne istnieją:
- roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa sprzedawcy przedawniają się „z upływem lat dwóch” (art. 554 k.c.),
- dwa lata wynosi też termin dla roszczeń o wynagrodzenie osób, które „stale lub w zakresie działalności przedsiębiorstwa trudnią się czynnościami danego rodzaju” (art. 751 pkt 1 k.c.). Przepis dotyczy umowy zlecenia oraz umów o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy o zleceniu (art. 750 k.c.),
- roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się po dwóch latach, ale liczonych „od dnia oddania dzieła”, a jeżeli dzieła nie oddano, od dnia, w którym zgodnie z umową miało być oddane (art. 646 k.c.),
- roszczenia dochodzone na podstawie ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, w tym roszczenie przewoźnika o zapłatę przewoźnego, przedawniają się „z upływem roku” (art. 77 ust. 1 Prawa przewozowego), liczonego od dnia, w którym zapłata powinna była nastąpić (art. 77 ust. 3 pkt 4). Roczny termin jest krótszy niż dwa lata, dlatego nie kończy się z końcem roku kalendarzowego.
Trzy lata obowiązują natomiast przy umowie o roboty budowlane. Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów rozstrzygnął, że „roszczenia wynikające z umowy o roboty budowlane przedawniają się w terminach określonych w art. 118 k.c.”, a nie w dwuletnim terminie przewidzianym dla dzieła (uchwała z dnia 11 stycznia 2002 r., III CZP 63/01, w sporze spółdzielni mieszkaniowej z przedsiębiorstwem budowlanym o kary umowne za opóźnienie w oddaniu budynku). Trzy lata obowiązują też przy czynszu najmu lokalu użytkowego, a także przy innych należnościach z działalności gospodarczej, dla których żaden przepis nie przewiduje terminu szczególnego.
O terminie decyduje rzeczywista treść świadczenia, a nie nazwa umowy, opis na fakturze ani to, że faktury wystawia się co miesiąc. Stała obsługa księgowa, marketingowa albo informatyczna polegająca na starannym działaniu może podlegać art. 751 pkt 1 k.c. Dłużnik może jednak twierdzić, że usługodawca zobowiązał się do określonego rezultatu, a więc strony zawarły umowę o dzieło i termin liczy się od oddania dzieła. Bieżące utrzymanie systemu informatycznego (monitorowanie, aktualizacje, usuwanie zgłaszanych usterek) wskazuje na usługę, a wykonanie aplikacji według specyfikacji na dzieło. Umowa łącząca cechy kilku typów, na przykład abonament na utrzymanie systemu i odpłatne wdrożenie nowego modułu, może obejmować roszczenia o różnych terminach przedawnienia.
Jak liczyć termin przedawnienia faktury?
Bieg przedawnienia „rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne” (art. 120 § 1 k.c.), czyli od dnia, w którym kontrahent powinien był zapłacić. Liczy się termin płatności wynikający z umowy albo z faktury, a nie data jej wystawienia. Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, „chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata” (art. 118 k.c.). Dwuletni termin nie jest krótszy niż dwa lata, dlatego także on kończy się 31 grudnia. Dla należności wymagalnej 15 marca 2024 r. daje to następujące daty:
| Przykład | Termin | Koniec przedawnienia | |
|---|---|---|---|
| Sprzedaż w zakresie działalności przedsiębiorstwa (art. 554 k.c.) | Hurtownia sprzedająca towar sklepowi | 2 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Wynagrodzenie za usługi objęte art. 751 pkt 1 k.c. | Miesięczna obsługa księgowa | 2 lata | 31 grudnia 2026 r. |
| Inne roszczenie związane z działalnością gospodarczą (art. 118 k.c.) | Czynsz za najem lokalu użytkowego | 3 lata | 31 grudnia 2027 r. |
Oznacza to, że 31 grudnia 2026 r. przedawniają się należności z trzyletnim terminem, które stały się wymagalne w 2023 r., oraz należności ze sprzedaży i usług z dwuletnim terminem, które stały się wymagalne w 2024 r.
Faktura nie przesądza ani o rodzaju umowy, ani o dacie wymagalności. Obie te kwestie wynikają z umowy, zamówienia i wykonania świadczenia, dlatego termin przedawnienia trzeba ustalić osobno dla każdej należności.
Przedawnione roszczenie nie wygasa. Po upływie terminu dłużnik „może uchylić się od jego zaspokojenia” (art. 117 § 2 k.c.), podnosząc w sądzie zarzut przedawnienia. W sporze między przedsiębiorcami sąd nie bierze przedawnienia pod uwagę z urzędu, ponieważ ta zasada dotyczy wyłącznie roszczeń przeciwko konsumentom (art. 117 § 2¹ k.c.). Pełnomocnik pozwanego kontrahenta sprawdzi jednak datę każdej należności objętej pozwem, a jeżeli zarzut okaże się zasadny, sąd nie zasądzi przedawnionej kwoty. Dłużnik może po upływie terminu zrzec się zarzutu przedawnienia, ale wierzyciel nie powinien na to liczyć.
Co przerywa przedawnienie faktury?
Wezwanie do zapłaty nie przerywa przedawnienia
Samo wezwanie wierzyciela, kolejne maile i telefony nie przerywają biegu przedawnienia. Przerywa go czynność przed sądem przedsięwzięta bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia, na przykład pozew, albo uznanie roszczenia przez dłużnika (art. 123 § 1 k.c.). Wyjątek dotyczy przewozu: przy roszczeniach z Prawa przewozowego wezwanie do zapłaty zawiesza bieg przedawnienia do dnia odpowiedzi, najwyżej na czas przewidziany na jego załatwienie (art. 77 ust. 4 Prawa przewozowego).
Zgodnie z art. 123 § 1 k.c. bieg przedawnienia przerywa się przez każdą czynność przed sądem przedsięwziętą bezpośrednio w celu dochodzenia roszczenia oraz przez uznanie roszczenia przez dłużnika. Uznaniem jest potwierdzenie przez dłużnika, wprost albo przez jego zachowanie, że konkretny dług istnieje. Najłatwiej udowodnić pisemne uznanie długu, w którym dłużnik wskazuje kwotę i faktury, na przykład: „Uznaję dług z faktury nr … z dnia … na kwotę … zł i proszę o spłatę w … ratach”. Uznaniem może być także mail dłużnika z prośbą o rozłożenie konkretnej należności na raty, jeżeli przy kilku zaległych fakturach da się z niego ustalić, której należności i jakiej kwoty dotyczy. Prośba o raty nie zawsze oznacza jednak uznanie całego zadłużenia i treść takiej wiadomości trzeba ocenić indywidualnie.
Po przerwaniu przedawnienie biegnie na nowo (art. 124 § 1 k.c.): termin liczy się od początku, a wierzyciel zyskuje kolejny pełny okres na dochodzenie należności. Jeżeli przerwała je czynność w postępowaniu przed sądem, na przykład pozew, przedawnienie „nie biegnie na nowo, dopóki postępowanie to nie zostanie zakończone” (art. 124 § 2 k.c.).
Pozwu nie należy jednak zostawiać na ostatnie dni grudnia. Jeżeli pozew ma braki formalne, przewodniczący wzywa do ich usunięcia w terminie tygodniowym. Pozew poprawiony w terminie wywołuje skutki od dnia wniesienia, ale pozew zwrócony po bezskutecznym upływie terminu „nie wywołuje żadnych skutków, jakie ustawa wiąże z wniesieniem pisma procesowego do sądu” (art. 130 § 2 i § 3 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego, dalej: k.p.c.). Taki pozew nie przerywa przedawnienia, a wierzyciel, który złożył go 30 grudnia, nie zdąży już wnieść nowego.
Wniosek o zawezwanie do próby ugodowej, w którym wierzyciel prosi sąd o wezwanie kontrahenta na posiedzenie pojednawcze, nie daje nowego pełnego terminu przedawnienia. Art. 121 pkt 6 k.c. przewiduje przy nim tylko zawieszenie biegu „przez czas trwania postępowania pojednawczego”. Po zakończeniu tego postępowania termin biegnie dalej, a nie od początku. Przy kończącym się terminie zawezwanie nie zastąpi pozwu.
Należności wymagalne w tym samym roku i objęte tym samym terminem przedawniają się tego samego 31 grudnia, a jesienny przegląd zaległości daje jeszcze czas na reakcję. W październiku i listopadzie proponuję taką kolejność:
- Wypisać wszystkie niezapłacone należności z datą wymagalności.
- Przypisać każdej rodzaj umowy (sprzedaż, usługa, dzieło, przewóz, inna) i termin przedawnienia, a należność, przy której rodzaj umowy budzi wątpliwości, oznaczyć do konsultacji z prawnikiem.
- Zaznaczyć należności, których przedawnienie kończy się 31 grudnia bieżącego roku.
- Dla każdej z nich zdecydować do końca listopada: pozew, ugoda z uznaniem długu albo rezygnacja z dochodzenia.
- Zebrać dokumenty tak, żeby złożyć kompletny pozew z zapasem przed końcem roku.
Odsetki w transakcjach handlowych i rekompensata za koszty odzyskiwania należności
Odsetki i rekompensata w transakcjach handlowych wynikają z ustawy i należą się bez wezwania. Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej: u.p.n.o.t.h.) wierzycielowi „bez wezwania” przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych za okres od dnia wymagalności świadczenia pieniężnego do dnia zapłaty, jeżeli spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie określonym w umowie. Strony mogą uzgodnić odsetki wyższe. Transakcją handlową jest umowa, „której przedmiotem jest odpłatna dostawa towaru lub odpłatne świadczenie usługi”, jeżeli zawierają ją podmioty wskazane w art. 2 u.p.n.o.t.h., w tym przedsiębiorcy, w związku z wykonywaną działalnością (art. 4 pkt 1 u.p.n.o.t.h.). Gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny, zasady określa art. 8 u.p.n.o.t.h., który także przyznaje wierzycielowi odsetki „bez wezwania”.
Ile wynoszą odsetki w transakcjach handlowych w 2026 r.?
Odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych są równe sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i dziesięciu punktów procentowych (art. 4 pkt 3 lit. b u.p.n.o.t.h.). Stosuje się stopę obowiązującą 1 stycznia dla pierwszego półrocza i 1 lipca dla drugiego (art. 11b u.p.n.o.t.h.). 1 lipca 2026 r. stopa referencyjna wynosiła 3,75%, więc od 1 lipca do 31 grudnia 2026 r. odsetki w transakcjach handlowych wynoszą 13,75% w skali roku. Gdy dłużnikiem jest publiczny podmiot leczniczy, do stopy referencyjnej dolicza się osiem punktów procentowych zamiast dziesięciu.
Ile wynosi rekompensata za koszty odzyskiwania należności?
Od dnia, w którym wierzyciel nabył prawo do tych odsetek, przysługuje mu ponadto „bez wezwania” rekompensata za koszty odzyskiwania należności (art. 10 ust. 1 u.p.n.o.t.h.). Jest to ustawowy ryczałt należny niezależnie od tego, ile wierzyciel rzeczywiście wydał na odzyskanie pieniędzy. Jego wysokość zależy od wartości świadczenia pieniężnego:
| Rekompensata | |
|---|---|
| Świadczenie pieniężne do 5000 zł | Równowartość 40 euro |
| Powyżej 5000 zł i poniżej 50 000 zł | Równowartość 70 euro |
| Od 50 000 zł | Równowartość 100 euro |
Kwotę w euro przelicza się na złote „przy zastosowaniu średniego kursu euro ogłoszonego przez Narodowy Bank Polski ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym świadczenie pieniężne stało się wymagalne” (art. 10 ust. 1a u.p.n.o.t.h.). Dla faktury wymagalnej 15 marca stosuje się kurs z ostatniego dnia roboczego lutego. Jeżeli wierzyciel wydał na odzyskanie należności więcej, może żądać także zwrotu, „w uzasadnionej wysokości”, poniesionych kosztów odzyskiwania należności przewyższających tę kwotę (art. 10 ust. 2 u.p.n.o.t.h.).
Czy rekompensata należy się od każdej faktury?
Rekompensata przysługuje „od transakcji handlowej” (art. 10 ust. 3 u.p.n.o.t.h.), a nie od faktury. Jeżeli strony ustaliły w umowie, że świadczenie pieniężne będzie spełniane w częściach, rekompensata przysługuje „w stosunku do każdej niezapłaconej części” (art. 11 ust. 2 u.p.n.o.t.h.). Dłużnik może twierdzić, że jedna umowa oznacza jedną transakcję i jedną rekompensatę. Wierzyciel może wtedy wykazywać, że w ramach umowy ramowej, która ustala ogólne warunki współpracy, kontrahent składał odrębne zamówienia albo że strony umówiły zapłatę w częściach. Jeżeli umowa przewiduje na przykład wynagrodzenie płatne w 12 miesięcznych ratach, a kontrahent nie zapłacił trzech z nich, rekompensata może przysługiwać od każdej z tych trzech części. Jeżeli natomiast jedno zamówienie rozliczono trzema fakturami, choć strony nie umówiły podziału płatności, sąd może uznać, że chodzi o jedną transakcję i jedną rekompensatę. Rozstrzyga treść umowy, zamówień i harmonogramu płatności, dlatego liczbę rekompensat trzeba ocenić przed wysłaniem wezwania.
Odsetki i rekompensata przedawniają się inaczej niż cena
Odsetki za opóźnienie przedawniają się po trzech latach jako świadczenia okresowe, ale najpóźniej razem z należnością główną. Tak przyjął Sąd Najwyższy w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 26 stycznia 2005 r. (III CZP 42/04), wydanej w sporze o odsetki od niezapłaconej ceny za dostawy energii cieplnej. Gdy cena przedawni się po dwóch latach, odsetki od niej przedawniają się razem z nią. Inaczej jest z rekompensatą. W uchwale z dnia 30 września 2021 r. (III CZP 37/20), w sprawie sprzedawcy, który w latach 2013-2015 wystawił kupującemu ponad 150 faktur, Sąd Najwyższy przyjął, że termin przedawnienia rekompensaty „określa art. 118 k.c.”, ponieważ rekompensata „stanowi samoistne roszczenie wywodzone z ustawy”, a nie świadczenie zależne od ceny jak odsetki. Przedawnia się więc po trzech latach, z końcem roku kalendarzowego, także wtedy, gdy cena z tej samej faktury przedawnia się po dwóch latach. Uchwała dotyczyła brzmienia ustawy sprzed 2016 r., ale moim zdaniem jej uzasadnienie pozostaje aktualne. Uchwała SN z 30 września 2021 r., III CZP 37/20
Wezwanie, ugoda czy pozew przy stałym kontrahencie?
Moim zdaniem przy zaległościach stałego kontrahenta nie wystarczy przekazać sprawy prawnikowi dopiero wtedy, gdy dług urośnie. O szansie odzyskania pieniędzy decydują wcześniejsze kroki: wezwanie wysłane bez zwłoki, dowody wykonania usługi zebrane na bieżąco i przedawnienie liczone osobno dla każdej należności. Radca prawny w stałej obsłudze zna umowę, historię współpracy i wcześniejsze ustalenia z kontrahentem. Dzięki temu potrafi ocenić, czy opóźnienie wynika z przejściowego braku gotówki, ze sporu o jakość usługi, czy z tego, że kontrahentowi zabraknie majątku na spłatę. Od tej oceny zależy następny krok:
- jeżeli kontrahentowi przejściowo brakuje gotówki, przemawia to za ugodą z harmonogramem rat i wyraźnym uznaniem długu,
- jeżeli kontrahent kwestionuje jakość usługi, najpierw trzeba zabezpieczyć dowody wykonania, a dopiero potem rozmawiać o zapłacie,
- jeżeli pojawiają się sygnały, że kontrahent nie ma środków ani majątku na spłatę, trzeba sprawdzić jego status w Krajowym Rejestrze Zadłużonych (KRZ). Zamiast pozwu może być wtedy potrzebny udział w postępowaniu restrukturyzacyjnym, które ma doprowadzić do układu dłużnika z wierzycielami, albo w postępowaniu upadłościowym.
Wezwanie do zapłaty rekomenduję wysłać tuż po terminie płatności, choć przepisy tego nie wymagają, a brak wezwania nie odbiera wierzycielowi odsetek, rekompensaty ani prawa do pozwu. W wezwaniu wskazuje się fakturę, kwotę, odsetki, termin zapłaty i rachunek, a dowód doręczenia pokazuje, że kontrahent dostał czas na reakcję. Przyda się to w sądzie. Pozew musi zawierać informację, „czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu”, a jeżeli takiej próby nie było, wyjaśnienie, dlaczego jej nie podjęto (art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c.). Przepis nie wymienia wezwania do zapłaty i nie czyni go warunkiem wniesienia pozwu, ale wezwanie z dowodem doręczenia i odpowiedź kontrahenta dobrze dokumentują taką próbę. Pozew musi też zawierać „oznaczenie daty wymagalności roszczenia” (art. 187 § 1 pkt 1¹ k.p.c.). Wezwanie wysłane tydzień po terminie nie musi brzmieć jak ultimatum. Wezwanie wysłane po pół roku obejmuje już kilka faktur, a kontrahent zdążył przywyknąć do spóźnionych płatności.
| Wezwanie do zapłaty | Ugoda lub raty | Pozew | |
|---|---|---|---|
| Kiedy | Zaraz po upływie terminu płatności | Kontrahent uznaje dług i potrzebuje czasu | Wezwanie i rozmowy nie dały zapłaty ani harmonogramu spłaty |
| Wpływ na przedawnienie | Nie przerywa biegu | Uznanie długu w ugodzie przerywa bieg | Pozew przerywa bieg, a nowy termin nie biegnie do zakończenia postępowania |
| Czas i koszt | Najszybsze i najtańsze rozwiązanie, koszt wysyłki pisma | Czas negocjacji i przygotowania porozumienia | Opłata sądowa, koszty pełnomocnika i czas trwania postępowania |
| Efekt biznesowy | Kontrahent wie, że wierzyciel pilnuje płatności, a współpraca trwa dalej | Harmonogram spłaty i nowy bieg przedawnienia przy zachowaniu współpracy | Wyrok albo nakaz zapłaty, który po nadaniu klauzuli wykonalności pozwala wszcząć egzekucję komorniczą; współpraca z kontrahentem może się zakończyć |
| Na co uważać | Dowód doręczenia i wyliczenie odsetek | Wyraźne uznanie długu, terminy rat i skutek ich niedotrzymania | Rodzaj umowy, data wymagalności, dowody wykonania usługi, a przy nakazie zapłaty także dowód doręczenia faktury lub rachunku |
Ugoda chroni relację, jeżeli kontrahent wyraźnie uznaje w niej dług, a strony ustalają konkretne raty i skutek niedotrzymania harmonogramu, na przykład że opóźnienie w zapłacie jednej raty powoduje wymagalność całej pozostałej kwoty. Taki skutek nie wynika z ustawy, więc strony muszą go zapisać w ugodzie. Pisemne uznanie długu ma jeszcze jedną zaletę: razem z wezwaniem do zapłaty pozwala uzyskać nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym (art. 485 § 1 pkt 3 k.p.c.), jeżeli kontrahent przestanie płacić raty. Gdy kontrahent po raz kolejny przesuwa termin raty, rozmowy przestają przynosić efekt i sprawę trzeba skierować do sądu.
Pozew o należność z transakcji handlowej może trafić do postępowania nakazowego. Jest to uproszczony tryb, w którym sąd na podstawie dokumentów wydaje nakaz zapłaty, czyli orzeczenie zobowiązujące pozwanego do zapłaty, od którego może on wnieść zarzuty. Ten tryb nie działa automatycznie i sama faktura do niego nie wystarczy. Zgodnie z art. 485 § 2¹ k.p.c. sąd wydaje nakaz zapłaty „na podstawie dołączonej do pozwu umowy, dowodu spełnienia wzajemnego świadczenia niepieniężnego, dowodu doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku”. Dowodem spełnienia świadczenia niepieniężnego jest dowód wykonania usługi albo dostarczenia towaru. Jeżeli wierzyciel dochodzi również zwrotu kosztów odzyskiwania należności przewyższających rekompensatę, sąd orzeka o nich „na podstawie dokumentów potwierdzających poniesienie kosztów odzyskiwania należności”. Przy stałych kontrahentach dokumenty trzeba zatem gromadzić na bieżąco, zamiast odtwarzać je po latach ze skrzynek pocztowych pracowników:
- podpisaną umowę, zamówienia i aneksy,
- protokoły odbioru, raporty z wykonania usług i potwierdzenia dostaw,
- faktury lub rachunki z dowodem doręczenia (w postępowaniu nakazowym z art. 485 § 2¹ k.p.c. ten dowód jest wymagany, a przy zwykłym pozwie jest jednym z kilku dowodów wymagalności),
- korespondencję o reklamacjach i ustaleniach dotyczących płatności,
- wezwania do zapłaty z dowodem doręczenia,
- dokumenty potwierdzające poniesienie kosztów odzyskiwania należności, jeżeli wierzyciel dochodzi ich ponad rekompensatę.
Jeżeli kontrahent zakwestionuje nakaz, wnosząc zarzuty, wierzyciel będzie musiał udowodnić wykonanie usługi albo dostawę towaru, a o wyniku sprawy zdecydują właśnie te dokumenty.
Przed pozwem trzeba też porównać wartość roszczenia z majątkiem dłużnika, ponieważ wyrok przeciwko spółce bez majątku nie przyniesie wierzycielowi pieniędzy. Gdy kontrahent jest w restrukturyzacji albo upadłości, najpierw trzeba sprawdzić w Krajowym Rejestrze Zadłużonych rodzaj i etap postępowania, a następnie termin i tryb zgłoszenia wierzytelności. Od rodzaju i etapu postępowania zależy też, czy i kiedy wierzyciel może jeszcze wnieść pozew. W upadłości sąd wzywa wierzycieli do zgłoszenia wierzytelności syndykowi za pośrednictwem systemu teleinformatycznego „w terminie trzydziestu dni od dnia obwieszczenia postanowienia o ogłoszeniu upadłości w Rejestrze” (art. 51 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe).
Do sprawdzenia przed działaniem
Rodzaj umowy (sprzedaż, usługa, dzieło, przewóz, roboty budowlane, inna) i wynikający z niego termin przedawnienia, a przy wątpliwościach konsultację z prawnikiem. Datę wymagalności każdej należności według umowy i zamówienia. Komplet dokumentów: umowę, dowód wykonania świadczenia i dowód doręczenia faktury lub rachunku, wymagany przy nakazie zapłaty z art. 485 § 2¹ k.p.c., a przy kosztach odzyskiwania należności ponad rekompensatę także dokumenty potwierdzające ich poniesienie. Status kontrahenta w Krajowym Rejestrze Zadłużonych, a przy otwartym postępowaniu restrukturyzacyjnym albo upadłościowym termin i tryb zgłoszenia wierzytelności.
Stała obsługa prawna dla firm z powtarzalnymi fakturami
W stałej obsłudze prawnej, jeżeli klient obejmie nią także należności, pilnuję ich na bieżąco, tak samo jak umów, i reaguję na opóźnienia, zanim sprawa trafi do sądu. Harmonogram tej reakcji ustalamy razem z klientem. Poniższy model nie wynika z przepisów i trzeba go dostosować do umów i praktyki firmy:
- 7 dni po terminie płatności: przypomnienie od działu księgowości,
- 14 dni po terminie: wezwanie do zapłaty z wyliczeniem odsetek i rekompensaty,
- co kwartał: przegląd zaległości i decyzja o ugodzie albo pozwie,
- październik i listopad: przegląd należności, których przedawnienie kończy się 31 grudnia.
| Stała obsługa prawna | Interwencja jednorazowa | |
|---|---|---|
| Czas reakcji | Uzgodniony w umowie o stałą obsługę | Zależny od przyjęcia zlecenia i zebrania dokumentów |
| Dokumenty | Gromadzone na bieżąco, przy każdej fakturze | Odtwarzane po fakcie z korespondencji pracowników |
| Przedawnienie | Coroczny przegląd terminów przed 31 grudnia | Termin wychodzi na jaw dopiero przy zleceniu sprawy |
| Ryzyko błędnej decyzji | Decyzja oparta na znanej historii współpracy | Pozew przeciwko dłużnikowi bez majątku albo przegapiony termin |
Przy pojedynczych zaległościach może wystarczyć dobrze przygotowane zlecenie jednorazowe. Stała obsługa ma sens tam, gdzie faktury i opóźnienia się powtarzają: klient dostaje odpowiedź w uzgodnionym czasie, a decyzja o ugodzie albo pozwie zapada na podstawie pełnej historii współpracy z kontrahentem. Zakres takiej współpracy opisuję na stronie stała obsługa prawna, a prowadzenie sporów o zapłatę na stronie spory gospodarcze. Jeżeli chcesz przejrzeć zaległe faktury przed 31 grudnia, napisz do mnie.
Źródła
- Kodeks cywilny, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 795. link
- Kodeks cywilny, art. 117, skutki upływu terminu przedawnienia. link
- Kodeks cywilny, art. 118, terminy przedawnienia i koniec terminu w ostatnim dniu roku. link
- Kodeks cywilny, art. 120 § 1, początek biegu przedawnienia. link
- Kodeks cywilny, art. 121, zawieszenie biegu przedawnienia, w tym przy zawezwaniu do próby ugodowej. link
- Kodeks cywilny, art. 123 § 1, przerwanie biegu przedawnienia. link
- Kodeks cywilny, art. 124, bieg przedawnienia po przerwaniu. link
- Kodeks cywilny, art. 554, przedawnienie roszczeń ze sprzedaży. link
- Kodeks cywilny, art. 646, przedawnienie roszczeń z umowy o dzieło. link
- Kodeks cywilny, art. 750, stosowanie przepisów o zleceniu do umów o świadczenie usług. link
- Kodeks cywilny, art. 751, przedawnienie roszczeń o wynagrodzenie za czynności. link
- Kodeks postępowania cywilnego, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 468 ze zm. link
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 130, braki formalne i zwrot pisma. link
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 187 § 1, wymagania pozwu. link
- Kodeks postępowania cywilnego, art. 485, podstawy nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, tekst jednolity Dz.U. 2023 poz. 1790. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 4 pkt 1 i pkt 3, definicja transakcji handlowej i wysokość odsetek. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 7 ust. 1, odsetki bez wezwania. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 8 ust. 1, odsetki, gdy dłużnikiem jest podmiot publiczny. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 10, rekompensata za koszty odzyskiwania należności. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 11 ust. 2, świadczenie spełniane w częściach. link
- Ustawa o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych, art. 11b, stopa referencyjna NBP dla półroczy. link
- Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe, tekst jednolity Dz.U. 2024 poz. 1262, art. 77, przedawnienie roszczeń z umowy przewozu. link
- Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, tekst jednolity Dz.U. 2026 poz. 913, art. 51 ust. 1 pkt 4, termin zgłoszenia wierzytelności syndykowi. link
- Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 r., III CZP 63/01, przedawnienie roszczeń z umowy o roboty budowlane. link
- Uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r., III CZP 42/04, przedawnienie odsetek za opóźnienie w zapłacie ceny. link
- Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 30 września 2021 r., III CZP 37/20, przedawnienie roszczenia o rekompensatę za koszty odzyskiwania należności. link